الشيخ الصدوق ( مترجم : گيلاني )
187
الخصال ( فارسي )
و حقخواهان آنست كه به اندازهء نيازمندى وى ياورى و دستگيرى كنى . و حق آنكه از وى درخواست دارى آنست كه هر گاه نياز ترا برآورد با وى سپاسگزار باشى و حق وى را بشناسى و هر گاه از تو دريغ ورزد عذر وى بپذيرى . و حق آنكه براى خدا ترا خشنود كرده آنست كه خداى را ستايش كنى بعدا از وى سپاسگزار باشى . و حق آنكه با تو بدى كرده آنست كه از او درگذرى و هر گاه گذشت از وى زيانبخش است و انگيزهء سركشى وى گردد ، براى دست آوردن حق خود ياورى بجويى . قرآن گفته : كسانى كه در برابر ستم انتقام كشند گناهى ندارند و حق همكيشان تو آنست كه هميشه از خدا شادمانى و تندرستى ايشان را خواستار باشى و با بدان آنان مهربانى پيش گيرى و ايشان را به راه راست آورى و دلجويى فرمايى و از نيكان اينان سپاسگزارى سازى و گزند و آزار را از ايشان دور گردانى و هر چه براى خود مىپسندى براى ايشان نيز بپسند و هر چه را براى خود نمىپسندى براى ايشان مپسند . پيران و كهنسالان ايشان را پدر خويش دانى و برنايان آنان را برادران خويشتن و پيره زنان اينان را مادر خود و كودكان ايشان را فرزند خويش به شمار آرى . و حق كافرى كه در پناه دين اسلام است ، آنچه را خداى از اينان پذيرفته تو نيز بپذيرى تا به عهد خويشتن به خدا وفادار هستند تو نيز با ايشان وفادار باشى . ترجمهء ( 1002 ) پنجاه منش از منشهاى گراينده است - امام صادق گفته : « صفت گرانيده به خدا : نيروى در ديندارى ، دور انديشى در نرمى ، گرايشش به سر حد يقين است ، در دريافت كيش كوشاست ، در نيكى پايدار است ، هنگام شهوت ديده پوش است ، دانش با بردبارى دارد با نرمى سپاسگزارى مىكند ، به شايستگى